Tháng Tư 14, 2021, 07:33:50 PM -
 
   Trang chủ   Trợ giúp Feedback Tìm kiếm Đăng ký Trợ giúp  
 
Bạn có thể đăng nhập hoặc đăng ký. Đã đăng ký nhưng quên email kích hoạt tài khoản?

 
Các ngày Lễ - Vía Âm lịch Tra ngày
闡 舊 邦 以 輔 新 命,極 高 明 而 道 中 庸
Xiển cựu bang dĩ phụ tân mệnh, cực cao minh nhi đạo Trung Dung
Làm rõ [học thuật] của nước xưa để giúp vận mệnh mới; đạt đến chỗ tối cao minh mà giảng về Trung Dung.
Trang: [1]   Xuống
  In  
 
Tác giả Chủ đề: Mẫu thượng ngàn  (Đọc 3664 lần)
0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.
 
 
 
pro-spam
Full Member
*
Offline Offline

Bài viết: 107

Cảm Ơn
-Gửi: 178
-Nhận: 314


Xem hồ sơ cá nhân
« vào lúc: Tháng Năm 23, 2008, 10:44:39 AM »

Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh nói về Mẫu thượng ngàn 

Đã có lúc hai sức mạnh ấy lên hương và lan toả. Người đàn bà ấy đã chiến thắng người đàn ông, kẻ xâm lược mình, trên giường ngủ. Chúng ta nên hiểu đấy là sức sống Việt.

 
Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh
Nói đến nhà văn Nguyễn Xuân Khánh người ta liền nhớ tới tác phẩm Hồ Quý Ly và mới đây là cuốn Mẫu thượng ngàn đoạt giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội. Rất ít người biết Nguyễn Xuân Khánh còn là tác giả cuốn tiểu thuyết rất khó đọc mang tên Miền hoang tưởng và một cuốn tiểu thuyết chưa được xuất bản có cái tên lạ: Trư cuồng.

Ngay từ khi xuất hiện Mẫu thượng ngàn đã được đón nhận với chỉ một luồng ý kiến "khen" nhưng vì sao lại khen thì chưa có ai nói được rõ ràng, khúc chiết. Với băn khoăn như vậy, chúng tôi đã tìm gặp nhà văn Nguyễn Xuân Khánh.
 
Dư luận nói nhiều về văn hoá Việt trong Mẫu thượng ngàn, ông có thể làm rõ vấn đề này?

- Văn hoá Việt có những lúc thay đổi cực mạnh, tuy nhiên thay đổi đến mức gốc rễ thì không nhiều. Khi viết, tôi đặt văn hoá Việt trong sự thay đổi, trong sự giao thời…
Mẫu thượng ngàn không phải chỉ viết về văn hóa làng mà viết về sự tiếp biến văn hóa, giữa văn hóa Việt và văn hóa Tây Phương, vì vậy mới có hình ảnh có một cái đồn của Pháp bên cạnh một ngôi làng.
 
Ở phương Tây người ta đề cập đến "nữ tính vĩnh hằng"  như một ý niệm thấm đượm màu sắc tôn giáo rất khác với tính nữ nhằm chỉ những đặc điểm nữ giới thông thường. Nói cách khác, nữ tính vĩnh hằng là một khải ngộ siêu nghiệm về đức mẹ đồng trinh kéo dài từ Thần khúc, Phaoxtơ cho đến nay. Ông nói về sự tiếp biến văn hoá Việt và văn hoá Tây phương vậy thực chất Mẫu thượng ngàn chứa đựng những gì?

- Đấy là vấn đề của văn hoá lúa nước, thờ phồn thực, thờ người mẹ. Người Việt ta từ thời chùa Dâu đã thờ man nương, thờ các thuỷ thần...

Quan niệm của tôi trong tác phẩm đó không phải là tính nữ. Người Việt cổ mình là thờ người mẹ, người mang nặng đẻ đau, ôm ấp, chở che, nuôi nấng và chăm bẳm con mình suốt đời, nó khác hoàn toàn với tính nữ. Nếu tính nữ đơn thuần chỉ là tính mềm mại, uyển chuyển, tính nhu… thì Mẫu thượng ngàn vẫn có tính nữ nhưng đó là tính nữ phát triển lên trọn vẹn là tính mẫu…
 
Ông vẫn chưa làm rõ khái niệm "tiếp biến văn hoá, giữa văn hoá Việt và văn hoá Tây phương"...

- Nói là văn hóa Tây Phương thì đúng hơn, mà cụ thể ở đây là nước Pháp. Người Pháp sang nước ta mang theo nhiều đau đớn nhưng đồng thời kéo theo cả văn hóa Tây Phương du nhập vào nước ta, một đất nước thuần tuý thuộc nền văn minh nông nghiệp lúa nước, nghèo nàn lạc hậu. Chiến tranh bao giờ cũng kéo theo văn hoá. Kẻ xâm chiếm, ngoài chiếm đất bao giờ cũng muốn thuần phục cả con người, cả văn hoá... Người Pháp cũng thế, họ cũng muốn chúng ta thần phục họ và con đường họ làm ngoài bạo lực là tôn giáo. Cuộc xâm lược ấy làm người Việt Nam mình tỉnh giấc. Văn hoá làng mà người Trung Hoa xâm chiếm hàng nghìn năm nhưng không đụng chạm gì được tới văn hoá làng, họ không đủ sức thâm nhập được...

Ông nghĩ sao khi vấn đề tính dục trong Mẫu thượng ngàn được các nhà phê bình nhắc đến nhiều?
 
- Không, các bạn đừng hiểu theo nghĩa đen, hoàn toàn là nghĩa bóng hết đấy. Ví dụ nhân vật bà Mùi với ông tây Philip, đấy là sức mạnh con đực với tất cả niềm kiêu hãnh, chiến thắng của kẻ xâm lược với người đàn bà rất nồng nàn cũng mạnh mẽ tiêu biểu cho sức sống Việt. Đã có lúc hai sức mạnh ấy lên hương và lan toả. Người đàn bà ấy đã chiến thắng người đàn ông, kẻ xâm lược mình, trên giường ngủ. Chúng ta nên hiểu đấy là sức sống Việt.
 
Trong tín ngưỡng người Việt có đến 4 mẫu, sao ông chỉ chọn mẫu thượng ngàn?

- Đạo mẫu có từ lâu lắm rồi, là đạo dân gian nhưng bị tầng lớp thống trị coi thường. Giá như có một nhà tri thức thông tuệ nào đó thổi vào nó những triết lý, thì nó không khác gì tôn giáo với sức sống rất mạnh. Tôi bắt gặp trên đỉnh Tam Đảo một bà mẹ già bước lên đền Mẫu, khóc lóc vì con cái mải làm ăn buôn bán mà quên mất mẹ già...

Trên đỉnh Tam đảo có đền mẫu, trên đỉnh Ba Vì cũng có đền Mẫu, ta có ông Hoàng Mười, ông Hoàng Bảy, Bà chúa Ba v.v. đấy là chưa kể đến nhưng ngôi chùa làng, những ngôi đền bao giờ cũng có nơi thờ mẫu. Đấy là sự hỗn dung tôn giáo. Đạo mẫu có sức cuốn hút lớn không chỉ hấp dẫn về mặt âm nhạc như hát xá, hát cờn, hát dọc v.v mà còn là chuyện tâm linh, xoa dịu con người...Thực là bây giờ chúng ta nhìn những đền mẫu nổi tiếng thì đâu cũng là mẫu thượng ngàn hết...  Ở rừng có nhiều giai điệu hay lắm, chọn địa điểm hư cấu cho mình có nhiều “ đất” để miêu tả thôi mà...

Về chuyện "xoa dịu con người" cũng có nhiều cách, theo ông xoa dịu nỗi đau khổ của con người có làm cho con người ta quên đi thực tại khổ đau?

- Là con người ai cũng cần thăng hoa trong cuộc sống. Thăng hoa theo đạo Thiên Chúa, theo đạo Phật khác với thăng hoa theo kiểu dân gian. Thăng hoa trong Mẫu thượng ngàn khiến người ta phút chốc bỗng trở nên một ông hoàng, bà chúa, hay cô gái đôi mươi... có quyền ban phát. Nó giống như các bạn trẻ bây giờ nghe nhạc Rock, ngả nghiêng hò hét... Có thể tôi già rồi tôi không hiểu được hết nhưng ít nhiều đó là cảm giác thăng hoa, khát khao được giải thoát... bằng âm nhạc. Xem đá bóng cũng vậy, đó là hình thức lên đồng tập thể. Dưới nhiều hính thức khác nhau nhưng thời nào cũng vậy thôi, con người cần thăng hoa để dù khoảnh khắc thôi nhưng vượt lên khỏi cuộc sống bình thường tẻ nhạt với bộn bề lo toan cuốn con người ta đi... gọi là gì thì tuỳ.

Có lúc nào ông muốn buông xuôi ngòi bút, buông xuôi văn nghiệp?

- Tôi buồn lắm, cho nên dù làm gì, dù bận gì ngày nào tôi cũng phải dành ít nhất hơn hai tiếng để viết...

Mẫu thượng ngàn được giải, nhưng Hồ Quý Ly người ta biết đến nhiều hơn còn cá nhân nhà văn thích tác phẩm nào của mình nhất?

- Mỗi tác phẩm đều có một cách thể hiện nhưng Mẫu thượng ngàn gần gũi với đời sống hơn, vừa cổ điển vừa hiện đại, có tính chất nghịch dị nhưng cũng suồng sã, tình dục... viết như vậy các bạn trẻ bây giờ mới đọc được chứ! Chuyện tình dục của con người ấy mà, rất đẹp, rất người... Nhà văn có thể viết trần trụi nhưng đừng bao giờ viết tầm thường. Mỗi nhà văn đề cập đến chuyện này khác nhau nhưng đừng viết tình dục chỉ để mà...tình dục! Bao giờ tình dục cũng gắn chặt với tâm lý, với tình yêu, với tình thương...

Ngọc Linh - Mai Trang

Bên dưới là danh sách các thành viên đã gửi lời cảm ơn đến bài viết này của bạn:
nguyenthuy
Logged
 
 
 
pro-spam
Full Member
*
Offline Offline

Bài viết: 107

Cảm Ơn
-Gửi: 178
-Nhận: 314


Xem hồ sơ cá nhân
« Trả lời #1 vào lúc: Tháng Bảy 14, 2008, 02:25:27 PM »

Lâm Cung Thánh Mẫu hay Mẫu Thượng Ngàn hoặc Bà Chúa Thượng Ngàn là một trong ba vị mẫu được thờ cúng tại điện Mẫu, cạnh đình, chùa của người Việt, chủ yếu ở miền bắc và miền trung Việt Nam. Bà được tạc thành hình một phụ nữ đẹp, phúc hậu, ngồi ở tư thế thiền, chân xếp bằng và hai tay chắp và mang trang phục màu xanh khi được đặt cùng hai vị mẫu kia là Mẫu Liễu Hạnh và Mẫu Thoải hoặc được thờ riêng trong một điện. Việc thờ phụng Mẫu Thượng Ngàn là một đặc điểm của tín ngưỡng gắn liền với núi rừng của người Việt. Bà là một nhân vật mang tính truyền thuyết và đóng vai trò quan trọng trong tín ngưỡng hầu bóng tam phủ hay tứ phủ.
Truyền thuyết
Bà là con gái của Sơn Tinh (tức Tản Viên Sơn Thánh) và công chúa Mỵ Nương (trong truyền thuyết Sơn Tinh-Thủy Tinh cả hai cùng cầu hôn Mỵ Nương, con gái vua Hùng). Khi còn trẻ, Mẫu là một cô gái đức hạnh, lại tài sắc vẹn toàn, được cha mẹ đặt tên là La Bình.
Học tập

La Bình thường được cha cho đi cùng, đến khắp mọi nơi, từ miền núi non hang động đến miền trung du đồi bãi trập trùng. Trong địa hạt mà Tản Viên Sơn Thánh cai quản, ông đã dạy dân không thiếu điều gì, từ săn bắn thú dữ đến chăn nuôi gia súc, từ trồng cây ăn quả, trồng lúa nương đến việc đắp ruộng bậc thang, trồng lúa nước v.v. hay dựng nhà dựng cửa, hái cây thuốc chữa bệnh. Ông cũng thường dùng các vị sơn thần, tù trưởng luận đàm thế sự và bàn soạn công việc. Do luôn luôn được theo cha như thế nên La Bình cũng học hỏi được rất nhiều điều. Vốn thông minh sáng dạ, lại chăm chỉ thực hành nên việc gì La Bình cũng biết, cũng giỏi. Những khi Sơn Tinh bận việc hay không thể đi khắp những nơi mà dân chúng cần đến thì La Bình thường được cha cho đi thay. Những lần như thế, La Bình luôn tỏ ra là một người đầy bản lĩnh, biết tự chủ trong giao tiếp, lại cũng biết thành thạo trong mọi công việc.

Các sơn thần, tù trưởng đặc biệt quý trọng nàng, coi nàng là người đại diện xứng đáng của Sơn Thánh. Còn bản thân nàng, chẳng những hòa hợp, ân cần với mọi người, mà còn rất thân thuộc, quyến luyến với phong cảnh, từ cây cỏ hoa lá đến hươu nai chim chóc ...
Cai quản

Khi Tản Viên và Mỵ Nương, theo lệnh của Ngọc Hoàng Thượng đế trở về trời thành hai vị thánh bất tử thì La Bình cũng được phong là công chúa Thượng Ngàn, thay cha đảm nhận công việc dưới trần, nghĩa là trông coi tất cả 81 cửa rừng và các miền núi non hang động, các miền trung du đồi bãi trập trùng của nước Nam.

Trở thành chúa tể của miền núi non và trung du, công chúa Thượng Ngàn vẫn luôn luôn chăm chỉ, hàng ngày hết sức làm tròn các trọng trách của mình. Bà bảo ban các loài cầm thú phải biết sống hòa hợp với nhau, dạy chúng đừng ăn những loài quả độc, nấm độc, biết tránh khỏi những cây cối đổ, những cơn lũ quét ...

Bà dạy bảo con người cũng thật chu đáo, tỉ mỉ. Những gì cha bà đã dạy, bà đều đem ra áp dụng. Khi tiếp xúc với các tù trưởng, bà cũng học thêm ở họ được nhiều điều. Thế là bà lại đem những điều hiểu biết mới đi truyền bá ra mãi.

Bà cải tiến và hoàn thiện thêm những gì mà trước kia, ở cha bà mới chỉ là bắt đầu. Làm nhà không những đã chắc chắn, lại còn phải biết chạm trổ cho thật đẹp đẽ. Ở mũi các thuyền độc mộc cũng thế, có khắc cả hình hai đầu rồng chạm hẳn vào nhau. Cách nấu nướng thức ăn,chẳng những chỉ có kho, luộc mà còn chế thêm ra được nhiều món mới. Rồi công việc đồng áng, bà dạy mọi người cách lấy ống bương để dẫn nước từ khe núi xuống. Lại đi phân phát hạt giống, cho nên nơi nào cũng có cơm dẻo nếp thơm. Trong các con vật nuôi trong nhà, bà đem về thêm nhiều giống gia súc mới. Lại trồng thêm nhiều giống cây ăn quả. Rồi trồng cả những hoa thơm cỏ lạ lấy từ trên rừng núi về ...

Ngọc Hoàng Thượng đế còn ban tặng cho bà thêm nhiều phép thuật thần thông, đi mây về gió, và trở thành vị Thánh bất tử để luôn luôn gần gũi, gắn bó với cõi trần, vĩnh viễn ở miền trung du và núi non hùng vĩ. Khi dân chúng sinh sôi nảy nở ra thêm, từ miền núi non và trung du tràn xuống các miền đồng bằng và ven biển, đã mang theo những cách thức làm ăn và phong tục tập quán từ hồi còn ở trong rừng, dưới sự bảo ban dìu dắt của công chúa Thượng Ngàn.

Cùng với nhiều vị thần thánh khác, công chúa Thượng Ngàn vẫn ngày đêm lặng lẽ âm phù cho sự bình yên của mọi người dân nước Việt. Nhiều người gọi bà là Mẫu, một cách vừa trìu mến gần gũi mà cũng vừa tôn kính.
Phù hộ

Người ta cho rằng các chiến công quân sự của nhiều triều đại Việt Nam đều có sự phù hộ của bà. Vì thế, các triều đại này, sau khi thắng lợi đều có lễ tạ ơn và có sắc thượng phong cho bà là công chúa.

Một truyền thuyết cho rằng hồi đầu thời kỳ khởi nghĩa Lam Sơn, lúc ấy lực lượng nghĩa quân còn yếu, đang đồn trú ở Phản Ấm thì quân Minh kéo đến bao vây. Nghĩa quân người ít chống cự không nổi, phải tan tác mỗi người mỗi nơi. Trong đêm tối, công chúa Thượng Ngàn đã hóa phép thành bó đuốc lớn, soi đường cho quân sĩ, tập hợp và dẫn dắt họ đi vào đất Mường Yên, về cơ sở núi Chí Linh. Ánh đuốc thiêng của bà, chỉ quân sĩ của Lê Lợi biết được, còn quân Minh không thể nào nhìn thấy.

Ở Chí Linh, nghĩa quân vừa sản xuất, vừa tập luyện và tập hợp, phát triển thêm lực lượng. Thật gian khổ, lắm phen không còn lương thực, phải lấy củ nâu củ mài thay cơm, nhưng nhờ sự che chở của công chúa Thượng Ngàn, quân đội của Lê Lợi vẫn ngày một thêm lớn mạnh. Quân Minh nhiều lần đến bao vây cũng đành phải chịu rút về. Từ Chí Linh, quân Lê Lợi tiến vào giải phóng Nghệ An, Thuận Hóa. Sau đó, với những trận thắng oanh liệt ở Tốt Động, Chúc Động, Chi Lăng và cuối cùng, bao vây quân Minh ở Đông Quan để kết thúc cuộc chiến, lập lại hòa bình cho nước Việt.
Thờ phụng
ông chúa Thượng Ngàn, cũng như nhiều vị thần thánh khác, được nhiều người tôn thờ, và được coi là hồn thiêng của sông núi, bao nhiêu đời nay dẫn dắt con cháu vững bước đi lên. Bà có mặt ở khắp nơi, theo bước chân của dân chúng, khi ở miền rừng núi rồi xuống miền đồng bằng.Vì vậy, ở nhiều nơi người dân lập điện thờ, thờ phụng bà. Tuy nhiên, đại bản doanh của bà vẫn là vùng núi non và các cửa rừng. Những người đi rừng, muốn được bình yên, vạn sự tai qua nạn khỏi, thường đến cầu xin sự che chở, phù trợ của bà. Ai muốn săn bắt hay khai thác thứ gì trong rừng, cũng đặt lễ, thắp hương, cầu xin để được bà chấp thuận.

Bên dưới là danh sách các thành viên đã gửi lời cảm ơn đến bài viết này của bạn:
nhuocthuy, Thiện Tâm
Logged
 
 
Trang: [1]   Lên
  In  
 
Chuyển tới:  

Powered by MySQL Powered by PHP Copyright © 2009 | hocthuatphuongdong.vn | admin@hocthuatphuongdong.vn Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Trang được tạo trong 0.089 seconds với 25 câu truy vấn.