Tháng Tám 10, 2020, 07:34:00 PM -
 
   Trang chủ   Trợ giúp Feedback Tìm kiếm Đăng ký Trợ giúp  
 
Bạn có thể đăng nhập hoặc đăng ký. Đã đăng ký nhưng quên email kích hoạt tài khoản?

 
Các ngày Lễ - Vía Âm lịch Tra ngày
闡 舊 邦 以 輔 新 命,極 高 明 而 道 中 庸
Xiển cựu bang dĩ phụ tân mệnh, cực cao minh nhi đạo Trung Dung
Làm rõ [học thuật] của nước xưa để giúp vận mệnh mới; đạt đến chỗ tối cao minh mà giảng về Trung Dung.
Trang: [1]   Xuống
  In  
 
Tác giả Chủ đề: “Họp chợ” mua con  (Đọc 1775 lần)
0 Thành viên và 1 Khách đang xem chủ đề.
 
 
 
Yahoo
Hero Member
*
Offline Offline

Bài viết: 507

Cảm Ơn
-Gửi: 5865
-Nhận: 2790


Xem hồ sơ cá nhân
« vào lúc: Tháng Tám 29, 2010, 07:22:10 AM »

“Tao mua 8 đứa con, 7 trai, 1 gái, đứa nào cũng còn đỏ hỏn. Vậy mà thằng chồng hơn tao 15 tuổi cứ bảo mua thêm vài đứa nữa về nuôi. Vì thiếu sữa, thiếu tiền, 4 đứa chết mất rồi. Tao khóc mãi nhưng chúng nó cũng không sống lại được”

Để tới được những ngọn núi ở xã Nậm Mười, huyện Văn Chấn – Yên Bái, nơi có đông người Dao sinh sống, chúng tôi phải cuốc bộ qua nhiều đèo, suối quanh co. Giữa trưa mà vùng này bị sương mù phủ kín. Bởi thế, nhiều người đã ví Nậm Mười như Sapa thứ hai ở phía Bắc.
 
Không mua người cùng dân tộc
 
Cuộc sống ở Nậm Mười gần như tách biệt với thế giới bên ngoài. Muốn xuống núi đến thị xã Nghĩa Lộ cách đó vài chục cây số, người dân phải đi bộ cả ngày trời. Qua bao nhiêu đời, tập tục của người Dao ở đây không có gì thay đổi so với những gì tổ tiên họ để lại.
 
Con nuôi được người Dao ưu tiên mua chủ yếu là người Thái, còn người Mông dù cũng khỏe mạnh nhưng chẳng hiểu sao họ không chuộng. Đặc biệt, người Dao không khi nào mua con nuôi là người Dao, bởi họ quan niệm nếu là người cùng dân tộc thì đến lễ “cấp sắc” (công nhận một người đàn ông đã trưởng thành), các “ma” sẽ tranh nhau.
 
“Tao mua 8 đứa con, 7 trai, 1 gái, đứa nào cũng còn đỏ hỏn. Vậy mà thằng chồng hơn tao 15 tuổi cứ bảo mua thêm vài đứa nữa về nuôi. Vì thiếu sữa, thiếu tiền, 4 đứa chết mất rồi. Tao khóc mãi nhưng chúng nó cũng không sống lại được”. Nghe chúng tôi hỏi chuyện con nuôi, bà Đặng Thị Pham, ngụ tại thôn Bó Sưu, xã Nậm Mười, sụt sùi kể lại như thế. Gia đình bà Pham được xem là đã lập kỷ lục mua con nuôi ở Nậm Mười.


Mua con nuôi đang trở thành lệ khó bỏ ở Nậm Mười

Trong căn nhà bằng gỗ thông thấp lè tè, lợp bằng những mảnh gỗ chẻ mỏng mà nằm ngửa giữa sàn có thể nhìn lên trời rõ mồn một, bà Đặng Thị Còi - thôn Háo Pành, xã Nậm Mười - ngậm ngùi kể về đứa con nuôi của mình: “Vợ chồng mình không có con trai nên mới mua đứa con của người Thái. Lúc mua, nó mới được mấy tháng, trông chẳng ra hình người, cứ ốm đau liên tục. Mình phải lên rừng lấy lá thuốc về tắm mãi, nó mới khỏe ra. Nuôi nó vất vả, tốn kém lắm. Mỗi lần bố mẹ nó đến chơi là mình phải có cái gì cho họ mang về, lần thì gạo, ngô; lần thì đôi gà...”. Người con được bà Còi mua về nuôi và đặt tên là Bàn Tân Thanh nay đã có 2 con nhưng cái đói, cái nghèo vẫn đeo đuổi mãi. Bà Còi thở dài: “Nó không biết làm ăn nên khổ lắm”.
 
Nhắc đến chuyện mua con nuôi, bà Bàn Thị Gến ở thôn Háo Pành ngượng ngùng: “Mình mua 2 đứa cơ, một trai, một gái. Đứa lớn đi lấy vợ rồi, đứa con gái cũng lấy chồng xa tận Lào Cai, thỉnh thoảng mới về thăm mình. Trước kia, mình tưởng không sinh được con nên mới mua chúng nó. Mua chúng về ít lâu thì mình sinh được 2 đứa nữa. Mình không phân biệt con nuôi với con đẻ đâu, cũng chia đất, chia rừng, cho mỗi đứa con trâu, con gà như nhau hết”.
 
Xuống núi tìm con
 
Hôm chúng tôi đến, vợ chồng anh Bàn Kim Định ở thôn Háo Pành bồng ra khoe 2 đứa con nuôi mới hơn 3 tháng tuổi. Anh Định cho biết: “Vợ chồng mình lấy nhau thật lâu mà vợ không chịu sinh cho mình đứa con cho bằng bạn, bằng bè. Sau lần thấy vợ kêu mệt và đau bụng, mình đưa đi khám mới biết vợ bị bệnh không sinh con được. Thấy người trong xã “họp chợ” mua con về nuôi, vợ chồng mình cũng đi theo và may mắn mua được 2 đứa”. Vợ anh, chị Bàn Thị Mụi, thổ lộ: “Mình muốn sinh lắm chứ nhưng mà không sinh được. Bây giờ thì mình chỉ trông chờ vào 2 đứa con nuôi này thôi”.


Một buổi họp phụ nữ về kế hoạch hóa gia đình, tránh mua bán con nuôi tràn lan

“Họp chợ”, như người Dao thường gọi, là cách thức tìm mua con nuôi nhanh nhất. Theo đó, một số người có nhu cầu mua con nuôi tập hợp lại rồi đi xuống núi suốt nhiều ngày. Hễ thấy gia đình người Thái nào đông con, họ liền vào nhà xin ngủ nhờ và hỏi thăm xem có ý bán con hoặc trao đổi thứ gì đó không. Nếu gia đình người Thái đồng ý bán con, người Dao sẽ hẹn một “ngày tốt” rồi dắt theo một con trâu 3-4 tuổi, một đôi gà và ít tiền đến trao đổi, làm thủ tục mang con về nuôi.
 
Trước khi con nuôi được mang vào nhà, người Dao cũng phải xem và chọn giờ tốt. Sau đó, họ mổ gà cúng xin tổ tiên. Khi con nuôi lớn lên, cha mẹ nuôi phải nói rõ thân phận cho chúng nghe. Theo tục lệ của người Dao, mọi người con nuôi khi mới mang về đều phải đặt cùng một tên là Páo. Khi con nuôi được 12-13 tuổi, cha mẹ nuôi cúng “ma nhập” rồi đặt tên chính thức. Tên con nuôi không được trùng tên với người trong nhà bố mẹ đẻ.
 
Bán con, mua thuốc phiện
 
Con đường độc đạo từ Quốc lộ 32 vào Nậm Mười hoang vu, lạnh lẽo đến ghê người. Sau trận mưa, hơn 20 km đường đèo dẫn vào xã này trở nên lầy lội. Nậm Mười nằm trên khu vực núi cao đến mức từ trung tâm xã, chỉ cần ngồi lên xe, tắt máy, cho xe tự chạy cũng đến được Quốc lộ 32. Người dân Nậm Mười sống chủ yếu dựa vào cây quế hoặc nuôi vài con heo, dăm đàn gà thả rông.
 
Tình trạng mua con, trao đổi con giữa người Dao và người Thái ở Nậm Mười nói riêng cũng như Yên Bái nói chung ở mức độ nào đó đã và đang dẫn tới sự đói nghèo luẩn quẩn. Người Thái vì không chú trọng kế hoạch hóa gia đình nên mỗi nhà luôn có từ 5 đến 7 con. Nương lúa, rẫy ngô chưa kịp thu hoạch thì thực phẩm dự trữ trong bồ đã hết veo. Trẻ con cả năm chẳng có chiếc áo mới. Cố gắng lắm, bọn trẻ cũng chỉ học hết lớp 5 rồi theo gia đình lên nương rẫy.
 
Sinh nhiều nhưng không đủ sức nuôi con, người Thái đành bán con cho người Dao lấy ít vốn làm ăn. Họ bán con lấy tiền nhưng cũng có thể đổi một con trâu, hai con lợn hay đàn gà. Cũng có nhiều trường hợp người Thái bán con chỉ vì nghiện thuốc phiện. Họ nằng nặc lấy tiền cho bằng được để mua thuốc. “Mình mua con rồi trả bố nó một con trâu và cái vòng bạc ở cổ tay nhưng bố nó nhất định không chịu, chỉ đòi lấy tiền về để hút thuốc phiện. Vợ chồng ấy bỏ nhau, chia mỗi người một đứa con. Ông bố thèm thuốc quá nên đem con bán cho mình lấy tiền hút” - chị Bàn Thị Mụi chỉ tay về đứa con nuôi kể.
 
Trong khi đó, người Dao thích mua con về nuôi nhưng gia đình cũng chẳng khá giả gì hơn người Thái. Bi kịch nhất là họ mua con nhưng lại không thể nuôi chúng đủ ăn, không có tiền thuốc thang khi chúng đau ốm... Đơn cử như trường hợp bà Đặng Thị Pham đã mất 4 đứa con nuôi. Hiện 4 người con nuôi còn lại của gia đình người phụ nữ này đã trưởng thành nhưng rất khổ cực, thường xuyên thiếu ăn.

Lệ khó bỏ
Theo ông Bàn Thừa Phúc, Chủ tịch UBND xã Nậm Mười, toàn xã có khoảng hơn 3.000 nhân khẩu, người Dao chiếm 98% dân số, còn lại là người Kinh và người Thái. Chuyện người Dao mua con về nuôi đã có từ mấy đời nay. Những gia đình đông con mà không đủ sức nuôi thường mang đi bán bớt.
 
Người bán con, trước mắt được tiền, được của nhưng kinh tế vẫn không ổn định vì còn phải lo cho nhiều đứa con khác. Nhiều người mua tưởng chừng đạt được mục đích là có con nhưng mua về thì vợ cứ đẻ sòn sòn khiến vỡ kế hoạch rồi con cái thiếu ăn, thiếu mặc, thất học triền miên.
 
Theo thống kê chưa đầy đủ của UBND xã Nậm Mười, xã có trên 30 gia đình mua con nuôi. Tìm hiểu thêm, chúng tôi được biết thường các gia đình không có con gái, con trai hoặc không sinh được con đã tìm mọi cách mua con về nuôi cho bằng được.
 
Một cán bộ xã Nậm Mười thừa nhận chính bản thân ông cũng từng mua 2 đứa con nuôi, một trai, một gái vì sợ vợ không sinh được. “Tôi lấy vợ từ năm 17 tuổi nhưng 9 năm sau vợ mới sinh. Trước đó, tưởng vợ không sinh được, tôi mới mua con nuôi.
 
Ngày trước không quản lý được tình trạng mua con nuôi nên chuyện này đã thành cái lệ khó bỏ rồi. Hiện địa phương không có quy định nào cụ thể để xem xét chuyện mua bán con. Người dân thì chỉ quan niệm đơn giản: Khi mua con về cho “ma” nhà mình nhập vào thì đích thực chúng đã là con nhà mình rồi” - ông này bộc bạch.




Bên dưới là danh sách các thành viên đã gửi lời cảm ơn đến bài viết này của bạn:
nguyenthuy, SCC, 8N, mavuong, dailuc, anhlam, nhuocthuy
Logged
 
 
 
8N
Sr. Member
*
Offline Offline

Bài viết: 325

Cảm Ơn
-Gửi: 2765
-Nhận: 1635


Xem hồ sơ cá nhân
« Trả lời #1 vào lúc: Tháng Chín 25, 2010, 03:25:43 AM »

( Một nhà 3 họ) -Không chỉ đổi tên con theo kiểu phim Hàn Quốc, người dân tộc Cơ Tu các huyện vùng cao Đông Giang, Tây Giang (Quảng Nam) gần đây lại rộ lên chuyện đổi họ. Một gia đình nhưng có hai, ba họ không còn là chuyện hiếm gặp.

Bỗng dưng đổi họ

Nhà A Lăng Th. (52 tuổi, xã Kà Dăng, huyện Đông Giang) bình thường như bao hộ dân khác. Gia đình già Th. có ba người con, nếu chỉ nghe qua tên, chẳng có gì khác biệt ngoài điều đặc biệt, hầu như mỗi con đều mang một họ khác nhau. "Thằng lớn họ Lê, đứa sau nó họ Cao, còn thằng út thì mình cứ giữ họ A Lăng gốc", vừa chỉ tay vào những đứa con đang đốn củi, nhặt khoai, già Th. giải thích.

Số là, trong lần xuống dưới đồng bằng, ông Th. thấy họ của người dưới xuôi khác quá, nghe thấy lạ tai nên ông về bắt các con cải lại tên họ. Già Th. bảo "Mình ưng cái bụng thì đổi thôi. Ở đây cũng có một số nhà đổi tên đổi họ đó. Thấy hay hay thì mình làm theo chứ cũng chẳng rõ họ Lê, họ Cao gốc gác thế nào?".

Không riêng gia đình ông Th., tại thôn A Râm 1 (xã Jơ Ngây, huyện Đông Giang), anh A Lăng Anh và chị A Lăng Môn đặt tên cho con gái mình là A Lăng Thị Ýp. Nhưng đùng một cái, vừa vào năm học mới lớp 6/3 - trường THCS Lê Văn Hiến, Ýp lại được đặt cái họ mới hoàn toàn khác với cả cha lẫn mẹ - Y Thị Ýp.

Ngay trường hợp của em Zơ Râm Thị Liệu (lớp 9, trường THCS Lê Văn Hiến) khiến thầy cô và bạn bè trong trường bất ngờ vì hai chị em có hai họ khác nhau. Liệu mang họ mẹ nhưng chị gái mình lại mang họ hoàn toàn khác biệt - Nguyễn Thị Tờ Lăng dù cái tên vẫn đậm chất dân tộc

Qua xã Jơ Ngây gần chục cây số đến địa bàn xã Sông Kôn, tình trạng đổi họ cũng xuất hiện ở nhiều bản làng trong vùng. Hộ ông A Lăng R. (thôn Đào, xã Sông Kôn) có 5 người con nhưng hai người con trai lại mang họ khác họ truyền thống của cả gia đình. Người con trai lớn mang tên Nguyễn Văn M, trong khi con trai kế lại là Lê Văn T.

Lai hóa tên - họ

Thầy Lê Văn Trung - Phó Hiệu trưởng trường THCS Lê Văn Tám (xã Jơ Ngây) cho biết: Chuyện học sinh thay tên, đổi họ ngày càng xuất hiện nhiều. Trong nhiều giờ làm bài kiểm tra, tự nhiên khi thu bài thầy cô lại thấy một số họ tên khác nhau. Hỏi ra mới biết, các em tự ý ký tên theo một nhân vật nào đó trong phim ảnh, hoặc truyện tranh vì "thần tượng các nhân vật này".

Mới đây, khi lập dữ liệu học sinh cho chương trình phổ cập giáo dục, ban giám hiệu nhà trường tìm đỏ mắt vẫn không thấy hồ sơ của em Đinh Thị Chi Na (học sinh lớp 1, trường tiểu học Jơ Ngây). Đến khi đối chiếu tên bố mẹ, thầy cô phụ trách mới té ngửa vì nguyên gốc em có tên Đinh Thị Nan (6 tuổi, trú thôn Ngạt, xã Jơ Ngây, con ông Đinh Đường) nay tự ý đổi thành Chi Na.

Theo thầy Trung, lý do học sinh này đổi tên thành Chi Na vì khu vực này có nhiều lao động Trung Quốc cư trú, thi công nhà máy thủy điện.

Hỏi chuyện Nguyễn Thị Tờ Lăng về việc đổi họ, Lăng thản nhiên trả lời "Chỗ em có nhiều hộ người Kinh, họ đặt tên con theo họ Nguyễn hết... Cùng tuổi với nhau, mỗi lần kêu mình là A Lăng, em thấy dị dị nên đổi lại thành Nguyễn cho nó hòa đồng... Gọi miết thành quen chứ giấy khai sinh, học bạ của em vẫn theo họ truyền thống mà".

Già Y Kông (xã Ba, Đông Giang), nguyên Chủ tịch UBND huyện Đông Giang cho biết: Người Cơ Tu ở Quảng Nam được phân chia thành 3 vùng từ cao xuống trung du và vùng thấp, trong đó có đến hơn 30 họ khác nhau.

Những họ chiếm số đông phải kể đến như A Lăng, Ating, Bh'riu, Zơrâm, Bh'nướch, Aviết... Tập tục người Cơ Tu quy ước, con cái sinh ra đều lấy theo họ trai và không được lấy thêm bất kỳ họ nào khác.


Già làng A Lăng Văng (thôn Bút Tưa, xã Sông Kôn) cũng cho hay: Trước đây việc thay tên đổi họ là điều cấm kị, ai vi phạm còn bị đuổi ra khỏi làng chứ không biến tướng như hiện nay. Chuyện lai hóa tên - họ như hiện nay ít nhiều làm ảnh hưởng đến văn hóa và truyền thống của người dân bản địa.

Theo bà Lê Thị Thủy - Phó ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam, việc thay đổi tên họ của người Cơ Tu trên địa bàn các huyện vùng cao Đông Giang xuất hiện nhiều năm trước đây tại hầu hết các thôn bản.

Điều này là do nhận thức của người dân còn hạn chế, chưa hiểu hết về những hệ lụy nên hay đặt tên, họ của con khác nhau. Ngoài ra cũng do tâm lý a dua, bắt chước. Người này thấy người khác đổi được nên cũng làm theo, gây rất nhiều khó khăn cho công tác quản lý, theo dõi hộ tịch, sổ sách, giấy tờ tùy thân, và gây xáo trộn đời sống văn hóa, tinh thần.

Hệ lụy bi hài

Không ít lần đi ngược về xuôi, 5 thành viên trong gia đình ông Nguyễn Văn Thành (56 tuổi, thôn Tà Lâu, xã Ba) mới xin xác nhận lại họ gốc của mình. Ông Thành cải chính tên họ từ vài năm trước nhưng mỗi lần họp chung gia đình, ông lại tự thấy mình khác biệt vì cả dòng họ đều mang họ Đinh, mỗi gia đình mình mang họ Nguyễn.

"Khi đổi, tôi đâu ý thức hết, ai cũng có gốc gác, họ hàng đến khi mình hiểu ra thì mọi chuyện quá phức tạp" - ông Thành bộc bạch. Ngay đầu năm 2010, xã tiến hành xác minh, lập hồ sơ xin đổi họ cho cả gia đình trở về họ Đinh truyền thống.

Ông Nguyễn Thành Thiện - Chủ tịch UBND xã Ba cho biết: Những năm gần đây, xã phải giải quyết hơn 30 trường hợp thay tên đổi họ. Do địa bàn xã nằm tiếp giáp với Đà Nẵng, người Kinh sinh sống nhiều nên việc lai hóa tên họ diễn ra phổ biến.

Theo thống kê sơ bộ tại Phòng Tư pháp, UBND huyện Đông Giang, trung bình mỗi tháng Phòng phải cấp, chứng nhận đổi họ cho hàng chục trường hợp tự ý thay tên đổi họ.

Ông Nguyễn Văn Dũng, cán bộ Ban tổ chức Tỉnh ủy Quảng Nam, nguyên Trưởng phòng Tư pháp huyện Đông Giang cho hay, vào đầu năm học hoặc khi chuyển cấp, chuyển trường trung bình mỗi tháng phải giải quyết 30 - 40 trường hợp về chứng nhận thay đổi tên, họ. Việc hoàn chỉnh các thủ tục giấy tờ khá rườm rà, phức tạp và mất nhiều thời gian.

" Việc người Cơ Tu thay tên đổi họ có từ thời chiến tranh. Lúc đó một số cán bộ được cử ra Bắc học tập đổi tên, họ nhằm mục đích đảm bảo bí mật khi hoạt động cách mạng và để phù hợp hơn với công việc. Nhưng thay tên đổi họ như hiện nay là không thể chấp nhận được, không đúng với truyền thống văn hóa, tập tục" - Ông Đỗ Tài - Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Giang

Theo Tiền Phong

Bên dưới là danh sách các thành viên đã gửi lời cảm ơn đến bài viết này của bạn:
mavuong, nguyenthuy, dailuc, anhlam, nhuocthuy
Logged
 
 
Trang: [1]   Lên
  In  
 
Chuyển tới:  

Powered by MySQL Powered by PHP Copyright © 2009 | hocthuatphuongdong.vn | admin@hocthuatphuongdong.vn Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Trang được tạo trong 0.06 seconds với 25 câu truy vấn.